30 lipca 2018

Nowy system oceny pracy nauczycieli

Zmiany w systemie oceny pracy nauczyciela zostały wprowadzone w celu ujednolicenia systemu oceny pracy nauczycieli. Dotychczas ocena była dokonywana na podstawie ogólnych kryteriów oceny pracy, co powodowało dowolność w ocenie stopnia ich realizacji.

Jednolitość systemu oceny pracy nauczycieli, wchodzącego w życie 1 września 2018 r. zapewnia jego konstrukcja oparta na objęciu zakresem oceny obowiązków i wymagań ustalonych wobec wszystkich nauczycieli i dyrektorów szkół w ustawie – Prawo oświatowe oraz ustawie – Karta Nauczyciela. Ogólne kryteria oceny pracy nauczycieli i dyrektorów szkół określa ustawa – Karta Nauczyciela, natomiast do ustalenia szczegółowych kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy ustawodawca upoważnił w art. 6a ust. 12 tej ustawy ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. W wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz trybu postępowania odwoławczego, określono szczegółowe kryteria odnoszące się do kryteriów ustawowych i uwzględniające etapy rozwoju zawodowego nauczycieli poddawanych ocenie na poszczególnych stopniach awansu zawodowego. Natomiast dyrektorzy szkół i organy sprawujące nadzór pedagogiczny określą w formie regulaminów wskaźniki odnoszące się do poziomu spełnienia poszczególnych kryteriów ustalonych w ww. rozporządzeniu.

Regulaminy te pozwolą dostosować wskaźniki do specyfiki pracy w danej szkole, dzięki czemu ocena nauczyciela i dyrektora szkoły według poszczególnych kryteriów określonych w rozporządzeniu będzie powiązana z jego bezpośrednim środowiskiem pracy i będzie odnosiła się do jego pracy na rzecz zapewnienia właściwych warunków nauczania, wychowania i opieki uczniom. Zrozumiałe jest więc zróżnicowanie wskaźników odnoszących się do tych samych kryteriów w regulaminach szkół różnych typów, a nawet w szkołach tego samego typu, lecz pracujących w innych warunkach, czy też z różniącymi się grupami uczniów. Trzeba podkreślić, że zapisy regulaminów nie mogą w jakikolwiek sposób modyfikować kryteriów określonych w ustawie i rozporządzeniu; muszą być zgodne z przepisami prawa, a ostateczna ocena pracy nauczyciela i dyrektora szkoły będzie ustalana na podstawie rozporządzenia w odniesieniu do określonego procentowo poziomu spełnienia kryteriów. Dyrektor szkoły będzie ustalał regulamin po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej oraz właściwych struktur związków zawodowych. Natomiast organ sprawujący nadzór pedagogiczny będzie ustalał regulamin określający wskaźniki oceny pracy dyrektorów szkół w porozumieniu z organami prowadzącymi szkoły po zasięgnięciu opinii właściwych struktur związków zawodowych.

Powiązanie oceny pracy ze stopniami awansu zawodowego pozwala na zweryfikowanie przez dyrektora lub organ sprawujący nadzór pedagogiczny pracy nauczyciela zgodnie z posiadanym przez niego stopniem. Nowe rozporządzenie różnicuje poziom wymagań w zależności od stopnia awansu, co jest zrozumiałe ze względu m.in. na fakt, że awans zawodowy wiąże się nierozerwalnie ze wzrostem wynagrodzenia nauczyciela. System awansu nauczycieli powinien mieć przełożenie na jakość pracy nauczyciela. Nauczyciel posiadający określony stopień awansu zawodowego legitymuje się de facto certyfikatem świadczącym o poziomie jego umiejętności i możliwości. Dlatego zasadne jest dokonywanie oceny z uwzględnieniem posiadanego przez nauczyciela stopnia awansu zawodowego, przy zachowaniu jednolitej skali ocen.

W sytuacji wprowadzenia obligatoryjności oceny pracy nauczycieli, a także przewidzianych w ustawie – Karta Nauczyciela korzyści dla nauczycieli legitymujących się najwyższą oceną, regulaminy będą dopełniały obiektywny i transparenty charakter nowego systemu oceny. Będą także pomocnym narzędziem usprawniającym pracę organów dokonujących oceny pracy nauczycieli i dyrektorów szkół – ułatwią np. przygotowanie uzasadnienia oceny pracy, które zgodnie z rozporządzeniem powinno obejmować odniesienie do poziomu spełnienia przez nauczyciela poszczególnych kryteriów oceny pracy.

Mechanizm wskaźników ułatwi proces ustalania oceny pracy nauczyciela, uczyni go bardziej zrozumiałym dla pracownika, stworzy bezpośrednią relację oceny ze środowiskiem pracy nauczyciela, zapewni stosowanie tej samej miary spełniania poszczególnych kryteriów, zawartej w regulaminie funkcjonującym w danej szkole, w stosunku do wszystkich nauczycieli w niej zatrudnionych.

Zmianę w tym zakresie należy więc rozpatrywać w kategorii zmiany jakościowej, zapewniającej usprawnienie procesu dokonywania oceny pracy oraz zobiektywizowanie tych ocen.

Idź do góry