15 lutego 2017

Uroczystości pogrzebowe Haliny Najder

Cmentarz i wieńce na grobie

Wczoraj, 14 lutego br. na warszawskich Powązkach odbyły się uroczystości pogrzebowe śp. Haliny Najder – jednej z najbardziej znanych powojennych tłumaczek literatury pięknej, współautorki biografii Josepha Conrada.

Halina Carroll-Najder była córką przemysłowca, Władysława Paschalskiego. W 1943 r., mając zaledwie 17 lat, postanowiła wstąpić do organizacji konspiracyjnej. Dołączyła do harcerskiej organizacji wojskowej „Wigry”, będącej częścią struktur Armii Krajowej. Posługiwała się pseudonimami „Danowska” i „Hala”.

1 sierpnia 1944 r., w dniu wybuchu powstania warszawskiego, jej batalion skoncentrował się na Starym Mieście przy ul. Podwalnej jako obwód Okręgu Warszawskiego AK. Halina Paschalska służyła jako sanitariuszka i łączniczka. Dwa tygodnie później batalion przeprowadził udany atak na Pałac Mostowskich, w czasie którego spalono niemiecki czołg.

Po wojnie rozpoczęła studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim, jednak przerwała je i wyjechała do Anglii w obawie przed represjami. W 1969 roku powróciła do kraju.

Wspólnie ze swoim małżonkiem Zdzisławem Najderem badała życie i twórczość Józefa Korzeniowskiego – Conrada, a także tłumaczyła pozycje pisarzy anglojęzycznych na język polski oraz polskich na angielski. Znajdują się wśród nich dzieła oraz biografia Conrada, wiersze i dramaty Herberta, tłumaczenia analiz ksiąg Kopernika, eseje politologiczne dotyczące integracji europejskiej i społeczeństwa obywatelskiego, a także powieści pisarzy angielskich. Według Online Computer Library Center napisane bądź przetłumaczone przez nią na język angielski tytułów polskich twórców i poświęcone kulturze polskiej znajdują się w ponad 800 bibliotekach na całym świecie (wykaz obejmuje tylko te placówki, których katalog jest zdigitalizowany i dostępny przez internet).

W 1981 roku, gdy z mężem mieszkała w Oxfordzie, w Polsce wprowadzono stan wojenny. Rok później Zdzisław Najder został następcą Jana Nowaka-Jeziorańskiego na stanowisku dyrektora Radia Wolna Europa, a w 1983 roku skazano na karę śmierci przez sąd wojskowy. Wówczas cały majątek pozostawiony w Polsce został przejęty przez państwo, a księgozbiór małżonków oddano do Biblioteki Narodowej.

W 1989 roku, pomimo wciąż obowiązującego wyroku, powróciła z mężem do Polski. Po uchyleniu wyroku kary śmierci w trakcie starań o odzyskanie utraconej własności, zdecydowała się na podarowanie Bibliotece Narodowej wcześniej skonfiskowanego księgozbioru. Na przełomie XX i XXI przekazała na rzecz m.in. Ośrodka Karta cenne zbiory i archiwa konspiracji po 1945 roku.

Za swoją działalność na rzecz polskiej niepodległości została odznaczona m.in. Krzyżem Powstania Warszawskiego i Krzyżem Armii Krajowej.

W ostatniej drodze zmarłej towarzyszyła najbliższa rodzica, znajomi i przyjaciele. W uroczystościach wziął udział również przedstawiciel MEN składając wieniec w imieniu Minister Edukacji Narodowej.

Halina Najder zmarła 4 lutego br. w Warszawie. Miała 90 lat.

Departament Informacji i Promocji
Ministerstwo Edukacji Narodowej

Idź do góry