28 listopada 2014

Profilaktyka a Ty/Edukacja PaT/E

Program Profilaktyka a Ty/Edukacja (PaT/E) powstał w 2011 roku z inicjatywy Ministerstwa Edukacji Narodowej. Stanowi integralną część programu Profilaktyka a Ty (PaT), stworzonego przez Komendę Główną Policji. Program realizowany jest we współpracy z samorządami lokalnymi.

Program oparty jest na metodzie profilaktyki rówieśniczej, która zakłada przygotowanie młodzieży ponadgimnazjalnej do pracy na rzecz rówieśników ujawniających różnorodne zachowania ryzykowne. Siłą oddziaływania jest idea promowania mody na życie bez uzależnień i rozwijanie potencjału osobowego młodych ludzi, przeciwdziałanie agresji i przemocy, rasizmowi i ksenofobi, tworzenie wspierającego środowiska szkolnego i pozaszkolnego, w którym młodzież będzie mogła liczyć na wsparcie i pomoc. W metodzie profilaktyki rówieśniczej wykorzystuje się naturalne zasoby okresu rozwojowego, w tym autorytet grupy i jej wpływ na funkcjonowanie społeczne młodych ludzi. Dobre przykłady jej funkcjonowania społecznego i prozdrowotnego są znaczącym modelem do naśladowania zachowań właściwych i źródłem wsparcia dla uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym i wykluczeniem społecznym.

Ważnym celem programu PaT/E jest także przygotowanie animatorów/nauczycieli do pełnienia funkcji ekspertów w programie PaT/E na terenie samorządu. W trakcie szkolenia nauczyciele/animatorzy uczą się budowania młodzieżowej grupy PaT, wyłaniania lidera, rozpoznawania potrzeb i oczekiwań członków grupy oraz stosowania właściwych form wsparcia.

Program PaT/E był realizowany w województwach:
2011 r. –opolskim, pomorskim i lubelskim;
2012 r. –podkarpackim, łódzkim;
2013 r. – kujawsko-pomorskim, świętokrzyskim, dolnośląskim;
2014 r. – wielkopolskim, mazowieckim, śląskim.
Pozostały województwa: małopolskie, lubuskie, zachodnio-pomorskie, warmińsko-mazurskie, podlaskie.

W ramach Rządowego programu na lata 2014-2016 „Bezpieczna i przyjazna szkoła”   kontynuacja projektu PaT/E znajduje bezpośrednie odniesienie do wskazanych czynników ryzyka. Są one związane ze szkołą i często dotyczą przemocy rówieśniczej, odrzucenia przez rówieśników, słabej więzi ze szkołą, wpływu grupy rówieśniczej i niepowodzeń szkolnych. Szansą na realne oddziaływanie na jednostkę jest młodzieżowa grupa PaT, która aktywizując do twórczych działań, wzmacnia więzi rówieśnicze wśród uczniów szkół ponadgimnazjalnych.
Program PaT destygmatyzuje, co oznacza szansę także dla uczniów ze słabszymi wynikami w nauce, ale bardzo często posiadających szczególne zdolności zarządzania grupą, rozładowywania agresji i rozwijania kompetencji społecznych wśród rówieśników. Proces destygmatyzacji często poprawia relacje z nauczycielami; wpływa także na niwelowanie niepowodzeń szkolnych, których źródłem bywa często powierzchowna ocena ucznia.

Program PaT  w obrębie czynników chroniących ucznia tworzy możliwości poprawiania klimatu szkoły, zwiększa poczucie przynależności i rozwija prospołecznie grupę rówieśniczą ucząc odpowiedzialności za dokonywane wybory.

Program PaT w szczególny sposób uwrażliwia na drugiego człowieka, zastępując realną samotność ucznia przy komputerze, aktywnością pracy nad tekstem sztuki, scenariuszem filmowym czy też happeningiem poruszającym ważne problemy społeczne.

Program PaT odrzuca konkurencyjność i sukces jednostki, zastępując je satysfakcją grupy ze wspólnie wykonanych przedsięwzięć o charakterze artystycznym lub społecznym.

Program PaT odnajduje się jednoznacznie w nurcie profilaktyki pozytywnej. Siła wzajemnego oddziaływania grupy rówieśniczej tworzy fundament do wyłaniania młodzieżowych liderów PaT prowadzących grupę. Wzmacnia także naturalną więź z rodzicami poprzez prezentowanie spektakli dla rodziców, pozostawiając refleksję i dumę z własnego dziecka.

W latach 2011- 2013 w trakcie poprzedniej edycji programu „Bezpieczna i przyjazna szkoła” szkolenie ekspercie PaT bezpośrednio organizowane z kuratorami oświaty objęło 8 województw. Działania te przełożyły się na podniesienie poziomu bezpieczeństwa w szkołach, którego rzecznikami wobec swoich rówieśników zostaje sama młodzież. Istotą tego działania jest promowanie idei PaT – mody na życie wolne od przemocy i uzależnień.

Program Pat i PaT/E odnosi się wprost do głównego celu Rządowego programu na lata 2014-2016 „Bezpieczna i przyjazna szkoła”, którym jest zwiększenie skuteczności działań wychowawczych i profilaktycznych na rzecz bezpieczeństwa i tworzenia przyjaznego środowiska w szkołach i placówkach. Programy szczególnie wpisują się w realizację celów szczegółowych nr 1 i nr 2.

Cel szczegółowy nr 1:
Kreowanie zdrowego, bezpiecznego i przyjaznego środowiska szkoły i placówki, m.in. przez:

1.1.    Budowanie pozytywnych relacji społecznych.
1.2.    Rozwijanie kompetencji społecznych uczniów i wychowanków oraz wspieranie prawidłowego rozwoju osobowości dzieci i młodzieży.
1.3.    Uspołecznianie szkoły i placówki i integrowanie środowiska szkoły
i placówki, w tym uczniów i wychowanków z niepełnosprawnościami, przewlekle chorych, odmiennych kulturowo i wielojęzycznych.
1.4.    Rozwijanie potencjału szkół i placówek w zakresie bezpiecznego funkcjonowania uczniów i wychowanków, w tym ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
1.5.    Rozwijanie kompetencji wychowawczych nauczycieli, wychowawców
i rodziców.
1.6.    Zwiększanie pozycji i roli rodziców w szkole i placówce.
1.7.    Zwiększanie współpracy z podmiotami i instytucjami, które mogą wspierać działania szkoły i placówki w środowisku lokalnym.

Cel szczegółowy nr 2:
Zapobieganie problemom i zachowaniom problemowym dzieci i młodzieży, m.in. przez:
2.1.    Profilaktykę agresji i przemocy, w tym cyberprzemocy.
2.2.    Przeciwdziałanie używaniu substancji psychoaktywnych przez uczniów i wychowanków oraz profilaktykę uzależnienia od gier komputerowych, Internetu, hazardu.
2.3.    Kształtowanie umiejętności uczniów i wychowanków w zakresie prawidłowego funkcjonowania w środowisku cyfrowym, w szczególności w środowisku tzw. nowych mediów.
2.4.    Rozwiązywanie kryzysów rozwojowych i życiowych uczniów
i wychowanków, m.in. związanych z wyjazdem rodziców za granicę
w celach zarobkowych, a także przemocą w rodzinie.

Warto podkreślić wyniki badań ewaluacyjnych programu PaT, które zostały wykonane na  zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Przeprowadzono je w 2013 roku na grupie 1 500 osób podczas VIII Ogólnopolskie Przystanku PaT w Łodzi:

Po roku czasu działania w programie PaT:
– 70%, którzy odkryli PaT dla zabawy, prawie 30% PaTowiczów zmienia postawę, uznając program za wartość profilaktyki na serio, bez uprawiania fikcji, okazję
do poważnego dialogu, pokonanie samotności i odrzucenie w środowisku,
– ponad 65% PaTowiczów, którzy są już po inicjacji z narkotykami odrzuca je,
a pozostali chcą je poważnie ograniczyć,
– prawie 20% po inicjacji alkoholowej zdecydowanie ogranicza chęć sięgania po alkohol,
– prawie 100% deklaruje odrzucenie agresji.

Idź do góry